Jan Karski to rodowity łodzianin. Właściwie nazywał się Jan Kozielewski. W księgach parafialnych kościoła Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi jego przyjście na świat zapisano pod datą 24 kwietnia 1914 roku, chociaż to była pomyłka, bo - jak twierdzono – sam Karski obchodził urodziny 24 czerwca. Rodzina mieszkała przy ul. Kilińskiego 71. Bardzo wcześnie stracił ojca, miał tylko niespełna sześć lat. Stąd też na jego wychowanie bezpośredni wpływ miała matka. W rodzinie panował duch patriotyzmu, odwołujący się do chlubnych tradycji walk niepodległościowych dziadka Andrzeja Kozielewskiego, powstańca z 1863 roku. Żywa była również pamięć pradziadków ze strony matki, wiernych żołnierzy Napoleona. W sposób szczególny odnoszono się także do Józefa Piłsudskiego. Jego brat Marian był żołnierzem Legionów Polskich i działaczem Polskiej Organizacji Wojskowej.
Mały Janek był bardzo zdolnym uczniem, z tego względu rok wcześniej poszedł do pierwszej klasy Szkoły Powszechnej nr 4, mieszczącej się przy ul. Targowej 14. Podobno miał dobre stopnie z historii i literatury, gorsze z matematyki i nauk przyrodniczych. Zachęcany przez matkę i jezuickich katechetów wstąpił wówczas do Sodalicji Mariańskiej - stowarzyszenia, którego celem było oddawanie szczególnej czci Matce Bożej. Jesienią 1926 roku rozpoczął naukę w Miejskim Gimnazjum Męskim im. Józefa Piłsudskiego. Uwielbiał dwie postacie historyczne: Józefa Piłsudskiego i genialnego ministra spraw zagranicznych Francji przełomu XVIII i XIX stulecia Karola Talleyranda-Périgorda.
W latach 30. XX wieku studiował na Uniwersytecie Lwowskim im. Jana Kazimierza, gdzie uczył się prawa i dyplomacji. Odbył także służbę w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu, uzyskując najlepsze wyniki. W styczniu 1939 roku został zatrudniony przez polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Objął posadę sekretarza wydziału polityki emigracyjnej oraz referendarza. Tuż przed wybuchem II wojny światowej postanowił zaciągnąć się do Wojska Polskiego.
W grudniu 1939 roku powierzono Janowi Karskiemu pierwszą tajną misję dyplomatyczną do Francji. A już w 1942 roku Komenda Główna Armii Krajowej zleciła mu zadanie zawiadomienia aliantów o tragedii narodu żydowskiego. Zaopatrzony w odpowiednie instrukcje, w październiku opuścił Warszawę i udał się do Londynu. Rządowi RP na emigracji przekazał obszerne informacje o zagładzie narodu żydowskiego oraz apel o pomoc sprzymierzonych w tej kwestii. W kilka miesięcy później z polecenia rządu polskiego został wysłany do Waszyngtonu, gdzie raport dotyczący eksterminacji Żydów w okupowanej Polsce przekazał osobiście prezydentowi USA F. D. Rooseveltowi. Mimo interwencji rządu i osobistych spotkań Karskiego z wpływowymi politykami koalicji antyniemieckiej nie udało się przekonać ich o skali zagłady i podjęcia jakichkolwiek działań w tej sprawie. Po wojnie związał się z Uniwersytetem Georgetown w Waszyngtonie, gdzie wykładał m.in. stosunki międzynarodowe. Był nominowany do pokojowej nagrody Nobla.
15 maja 2000 roku otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta Łodzi. Wówczas to mówił, że jest to jego ostatnia wizyta w Łodzi i Polsce. W dwa miesiące później, 13 lipca zmarł w waszyngtońskim szpitalu.
W dniu dzisiejszym na stronie internetowej oraz profilu Facebook Centrum Dialogu, a także kanale You Tube Centrum Dialogu – ukazał się specjalny wykład o Janie Karskim Szymona Pawlaka, stypendysty Fundacji Edukacyjnej Jana Karskiego.
Linki:
https://www.centrumdialogu.com/wydarzenia-centrum-dialogu/2056-106-rocznica-urodzin-jana-karskiego
